آبنما خانگي
درباره سایت
آخرین مطالب
امکانات وب
آبنما در فرهنگ ايراني
در ايران باستان آب پيامآور روشنايي و پاکي به شمار ميرفت و از ارزش زيادي برخوردار بود. شايد به علت اينکه ايران کشوري کمآب بوده، اين مايع حياتي بين ايشان قدر و منزلتي والا داشته است. آب در نزد ايرانيان نه تنها براي رفع نيازها مورد استفاده قرار ميگرفته، بلکه از لحاظ معنوي و روحي نيز تاثير بسياري داشته است. آب با قابليتهاي مختلف خود مانند حيات، تازگي، درخشندگي، پاکيزگي، رونق و رواج روشنايي، سکون و آرامش و تحرک، احساسهاي متفاوت در روح و روان انسان گذارده است. به همين دليل همواره در مکانهايي که ساخته دست بشر هستند، به صورتهاي مختلف براي خود جا باز کرده است. اين مساله در رابطه با مکانهايي مانند پارک يا باغ بيشتر چشمگير است. زيرا عنصر آب به عنوان يکي از زيباترين زمينههاي ديد و يکي از موارد تکميلي فضاي سبز مورد استفاده قرار ميگيرد. البته در اين مکانها وجود آب براي پاکيزگي محل و آبياري درختان و گلها يا استفاده براي سرويسهاي بهداشتي، ضروري و پراهميت است.
آبنما در باغ هاي ايراني
در سدههاي گذشته ايرانيان باغها را بيشتر در زمينهاي شيبدار احداث ميکردند و با ايجاد پلکان در مسير آب، جريان ملايم آب، تند و پر سر و صدا ميشد.
اصليترين عاملي که همواره به باغهاي ايراني حيات ميبخشيد، آب جاري بود که در چهارباغها، جويبارها و جويهاي کمشيب و مارپيچي به حرکت در ميآمد و هواي باغ را مطبوع و دلپذير ميساخت. در باغهاي تزييني که به حوضها ميپيوست، جدول ها معمولاً با سنگ و آجر ساخته ميشد. در کف آبنما ها و بيشتر جاهايي که آب در جريان بود، اغلب تخته سنگي با تراش سفيدرنگ يا با طرحهاي مختلف کار ميگذاشتند که به موج آب، جلوه زيبايي دهد.
باغهاي قديمي ايران اغلب در مناطق گرم و خشک و کمآب ساخته شدهاند و دليل احداث آنها در چنين مناطقي، وجود چشمههاي طبيعي و يا کاريز است.
وسعت هر باغ بستگي به حجم و مقدار آب موجود براي آبياري آن دارد. باغهاي شهرهاي خشک و کويري به علت گرمي هوا در تابستان، همواره اهميت خاصي داشتهاند که از آن جمله باغهاي کاشان را ميتوان نام برد. باغ فين کاشان که از باغهاي معروف دوره صفويه، زنديه، قاجاريه و همچنين زمان ما است به علت وفور آب چشمه سليماني و حوض و استخر و فوارههاي فراوان و درختان کهنسال و عمارتهاي تاريخي، همواره جزو معرف ترين و پرجاذبه ترين باغهاي کشور ما بوده است.
در باغهاي ايراني، براي ايجاد محيطي آرام، خنک و پرسايه، چارهاي جز احداث جويهاي آب در طول تمام باغ نبوده است و معمولاً اين جويها در تقاطعها به حوضچه تبديل ميشدند. آب از جويها که اغلب از حوضخانه عمارت باغ آغاز و در فاصلههاي منظم با استفاده از شيب طبيعي زمين با تکرار آبشارها به داخل حوضچهها روان ميشد.
آبنما که از ضروريترين عناصر ايجاد باغ محسوب ميشد، بيشتر در مقابل عمارت باغ احداث ميشد و بعد اصلي آن در جهت طول ساختمان و به شکلهاي مستطيل، مربع، چند ضلعي و دايره بود. گاهي در داخل عمارتهاي باغهاي قديمي نيز آبنما ساخته ميشد که در اصطلاح به آن محل، حوضخانه ميگفتند. ساکنان باغ در روزهاي گرم تابستان، به ويژه هنگام نيمروز، در کنار آبنما به آسايش ميپرداختند.
برچسب:
نویسنده: کیانوش رضوانی